Blogbericht Erwin Engelsma

Naamloze klanken van Roland Kayn bewegen in het rond

Een trip zonder LSD

Hoe leg je iets uit als het geen enkele binding met de 'normale' ervaring heeft van een concert. Dat probeer ik te doen met het deel Czerial uit het magnum opus A Little Electronic Milky Way of Sound van Roland Kayn. Een zintuiglijke trip vol vervreemding.

Vertwijfeling
Toen ik las dat in de Willem Twee concertzaal het deel Czerial uit het magnum opus A Little Electronic Milky Way of Sound van Roland Kayn zou worden gespeeld en dan ook nog gespatialiseerd - ruimtelijk - over zes luidsprekers, wilde ik graag gaan luisteren. En ik beloofde meteen er een recensie over te schrijven voor KLANKGAT.

?En nu ik hier achter mijn laptop zit, heb ik daar een beetje spijt van. Want hoe omschrijf je klanken die nog nooit eerder gehoord zijn, hoe leg je uit hoe het klinkt als klanken door de ruimte rond bewegen. Ik geef hierbij een impressie van wat er met mij gebeurde op die 6 december.?

Trip
Rikkert Brokken, hoofd techniek/programmering elektronische muziek gaf een korte inleiding. Studiotechnicus en componist electro-akoestische muziek Hans Kulk stond al helemaal met zijn vingers in de aanslag klaar bij het mengpaneel. Dan gaat het licht uit, totdat alleen nog maar een klein restant blauwe gloed ervoor zorgt dat je niet helemaal blind bent.?

Van voor links komt een niet eerder gehoorde klank, die me het gevoel geeft dat we aan het bewegen zijn. Is het een snaar die door lucht wordt aangeblazen? Of is het toch meer een pijp van een windorgel? Langzaam wijzigt de klank naar een klok van vloeibare lucht die door de hele ruimte heen rond beweegt. Golf langzaam veranderende klank volgt na golf veranderende klank.

Mijn hersenen proberen er geen naam meer aan te geven, maar ik onderga het gewoon. Klankbeelden die voorbijkomen, echo's, ‘klangelende’ bastonen (wat helemaal niet kan, maar toch). Ze slepen je mee een stroom van bewustzijn in, een beweging die alleen nog maar is. Klanken bewegen zich voort als lichtgevende wolken, en dat allemaal zonder drugs. De tijd lost zich op. Bestaande aannames rond esthetiek, harmonieleer, thematiek ontwikkeling, het is allemaal betekenisloos geworden.

En dan temidden van de vervreemding, van de geluiden die soms langzaam, soms snel voorbij komen, in de acceptatie van wat er aan het gebeuren is, begint er een nieuw gevoel van schoonheid te ontstaan. Het sleept je mee. En plots (een vijftigtal minuten later) sterft de laatste klank weg, wordt het lichter, en weet je een heel bijzondere ervaring meegemaakt te hebben.

Het is geweldig dat Willem Twee dit soort initiatieven ontplooit. De naam van Den Bosch als vernieuwende muziekstad wordt op deze manier verder op de kaart gezet.

Roland Kayn
Ronald Kayn (1933-2011) is in Duitsland geboren. In 1970 verhuisde hij naar Nederland. Aan het Utrechts instituut voor Sonologie werkte hij met geluidstechnicus Jaap Vink, die op analoge apparatuur heel wat geluiden voor hem heeft ge-engineered.

Foto Roland Kayn
IMAGES © LRKA LYDIA-UND ROLAND-KAYN-ARCHIV, BUSSUM

Erwin Engelsma

  Reacties
Er zijn nog geen reacties. Je kunt als eerste reageren door het formulier in te vullen.
Reageer